از گذشته های دور، بریتانیا سرزمینی خواستنی بوده
تاسیتوس (تاریخ نویس روم باستان) در مورد بریتانیا گفته بود:« "pretium victoriae"» یعنی: «به فتح کردنش می ارزید»
این بهترین تعریف و تمجیدی است که می‌شد از یک رومی انتظار داشت
تاسیتوس هیچگاه به ساحل بریتانیا پا نگذاشته بود
اما با این وجود متقاعد شده بود که بریتانیا غنی از طلا است.
نقره هم به وفور در آنجا یافت می شد، و ظاهرا مروارید هم فراوان بود.
گرچه طبق شنیده های تاسیتوس، مرواریدهای بریتانیا خاکستری رنگ بودند.
به رنگ آسمان تیره و تار و همیشه بارانی آن سرزمین
و مردم بومی هم فقط وقتی که موج‌های دریا مرواریدها را به ساحل می‌آورد، به جمع آوری آنها می پرداختند
تاریخدانان رومی به سادگی فکر می کردند که
بریتانیا آنقدر دورافتاده است که در لبه‌ی جهان جا دارد
بریتانیا دور از سرزمین آنها بود، اما جایگاه بربرها و مردمان وحشی و بی‌تمدن نبود
اگر آن تاریخ نویسان می‌توانستند علاوه بر مکان، در طول زمان هم سفر کنند
و به شمالی ترین قسمت جزیره‌های بریتانیا یعنی جزایر اُرکِید – اُرکنی امروزی – بروند؛
چیزی بسیار حیرت انگیزتر از مروارید می‌یافتند:
نشانه های تمدنی کهن، با قدمتی هزاران سال بیشتر از تمدن رُم.
بقایای زندگی در عصر حجر (عصر سنگ) در سرتاسر بریتانیا و ایرلند وجود دارد.
ولی این بقایا در هیچ‌جا به فراوانی اورکنی یافت نمی شوند اورکنی پر است از تپه‌ها و گورستان‌های باستانی،
و در آن حلقه‌های سنگ‌های ایستاده هم وجود دارد مانند اینجا در برودگار
مکانی پهناور، باشکوه و کاملا ناشناخته.
اورکنی مکان باستانی دیگری مربوط به دوران نوسنگی هم دارد که حتی از برودگار هم جالب توجه‌تر است
آخرین چیزی که ممکن است انتظار داشته باشید در بقایای عصر سنگ ببینید
نشانه‌های تکان‌دهنده و آشنایی از زندگی خانگی در عصر باستان
در کرانه‌ی غربی بزرگترین جزیره‌ی اورکنی
روستایی به اسم «اسکارا بِرِی» جای گرفته است.
در زیر منطقه‌ای نه‌چندان بزرگتر از یک زمین گلف
کامل‌ترین بقایای به جامانده از یک جامعه‌ی نوسنگی در اروپا قرار دارد.
این بقایا برای 5000 سال زیر پوششی از شن و چمن حفظ شده‌بودند
تا زمانی که در سال 1850 یک طوفان دریایی مهیب، آن را از زیر پوشش بیرون آورد
کاملا مشخص است که این محل، یک دهکده بوده
ماهرانه در محلی بین دریا و چراگاه بنا شده
و محلی خصوصی، خانگی و خودکفا بوده.
از نظر فنی، با اینکه این روستا متعلق به عصر سنگ و دوران نوسنگی است؛
ولی این سکونتگاه‌ها سرپناه‌های ابتدایی نیستند، بلکه حقیقتا خانه‌هایی کامل هستند
و از تخته‌سنگ‌های ماسه‌سنگی که در اطراف جزیره وجود دارد ساخته شده‌اند
این تخته‌سنگ‌ها، از ساکنین جزیره‌ی اسکارا بری در برابر
بادهای سهمگین منطقه‌ی اورکید محافظت می‌کنند
ساکنین این خانه‌ها، در همسایگی نزدیک با هم زندگی می کردند
و خانه‌هایشان به وسیله‌ی کوچه‌های دیوارکشی شده و معمولا تزیین شده، از هم مجزا می‌شد.
می‌شود به راحتی تصور کرد که بین این کوچه‌ها ساکنین اخبار و غیبت‌ها را
بعد از خوردن شامی دلچسب تهیه شده از غذاهای دریایی، ردوبدل می کردند.
هر چیزی که آدم از یک دهکده انتظار داشته باشد، در اینجا یافت می شده
البته به جز کلیسا و میخانه.
3000 سال قبل از میلاد، آب دریا و هوا گرم‌تر از آنچه که امروز هست بودند
وقتی مردم در خانه‌های ماسه‌سنگی‌شان ساکن شدند،
می‌توانستند به صید ماهی سیم قرمز و انواع صدف بپردازند
که به فراوانی در آبهای کم عمق یافت می‌شد
نگهداری دام، گوشت و شیر را تامین می کرد و سگ ها هم برای
شکار کردن و به عنوان حیوان خانگی نگه داشته می شدند
در دوران نوسنگی، به منظور حفظ راحتی و امنیت، حدود 12 خانه
ساخته می شد که تا نیمه در زمین حفر می شدند
و جامعه‌ای پررونق و شلوغ حدوداً 50-60 نفره تشکیل می دادند
شگفتی واقعی در اسکارا بری این است که
این خانه ها فقط پناهگاه نبودند
بلکه به وسیله‌ی مردمی ساخته شدند که دارای فرهنگ و سلیقه بوده‌اند
و سلیقه‌شان را در اینجا نشان داده‌اند
یک اتاق نشیمن نوسنگی، که هم امکانات کاملی دارد و هم چند منظوره است
و با وسایل تجملی و ضروری کامل شده است
ضروری؟ خب، در این وسط یک اجاق هست
که دور آن خودشان را گرم می کردند و غذا می پختند
یک حوض سنگی برای نگه داشتن طعمه ماهیگیری زنده
در زیر بعضی خانه‌ها آب‌گذر وجود داشته
تا امکان داشتن توالت خانگی فراهم باشد گرچه باورش آسان نیست
وسایل تجملی؟ این تخت‌خواب سنگی از نظر ارتوپدی صحیح ساخته شده
گرچه ممکن است به خودی خود تجملی به نظر نرسد،
اما با اضافه کردن بوته‌های خلنگ و نی
بستری نرم و راحت برای خواب فراهم می شده
و این تخت را به محلی نسبتا راحت و دنج برای خواب تبدیل می کرده
در مرکز همه‌ی اینها، این کمد لباسی جالب قرار دارد
که روستاییان ما که به خانه هایشان افتخار می کردند، روی آن
اشیای عزیز و گرانبهایشان را قرار می‌داده‌اند
گردنبندهای ظریف ساخته شده از استخوان و عاج، تکه سنگ‌هایی که به زیبایی تراشیده شده بودند،
و هر چیز دیگری که به منظور تزیین فضای داخلی خانه به کار می رفته
با درنظر گرفتن ابتدایی بودن ابزار آنها،
ساعتهای بی شماری طول می کشیده تا بتوانند
نه تنها این خانه‌ها، بلکه حلقه‌های سنگی بزرگ را بسازند.
دور این حلقه‌ها برای عبادت گردهم می‌آمدند
اسکارا بری تنها مکانی دورافتاده برای زندگی ماهیگیران و کشاورزان نبود
مردم این منطقه باید متعلق به جامعه ای بزرگتر می بوده اند،
جامعه ای آنچنان متمدن و پیشرفته که می توانسته ارتشی از کارگران و صنعتگران را وادارد
که نه تنها این یادگارهای تاریخی را بسازند
بلکه سنگهای عظیم آن‌ را روی یک انتهایشان ایستاده قرار دهند
آنها به خانه درست کردن برای مردگان هم به همان نسبت زنده‌ها اهمیت می دادند
آرامگاه‌های واقع در مِیز هاو، چند کیلومتر دورتر از اسکارا بری،
چیزی بیشتر از یک برآمدگی روی زمین پوشیده از چمن به نظر نمی رسد
امااینجا، یک هرم بریتانیایی قرار داشته
ممکن است در نگاه اول آن را دست کم بگیریم
اما قسمت داخلی آن بسیار شگفت انگیز است
گشوده شدن این هرم‌ها را تصور کنید
یک گروه اعزامی از روستا وظیفه‌ی کنار کشیدن مهر و موم سنگی هرم را به عهده می‌گرفتند
و جنازه را با زحمت از مجرای ورودی باریک هرم به زیر زمین می‌کشاندند
در امتداد مسیری تنگ و باریک به طول 11 متر
که تنها هر سال یک بار، پرتوهای نور انقلاب زمستانی آن را روشن می کرد
یک کانال مرگ، تنگ و باریک، که بوی جهان مردگان را می‌داد
بالاخره مسیر به این تالار شگفت انگیز،
طاق‌دار و سنگ‌تراشی شده می‌رسید
بعضی از گورها به طرز استادانه‌ای تزیین می شدند
با سنگتراشی‌هایی به شکل حلقه یا اشکال مارپیچ
مثل موج یا ابرهایی که باد به آنها وزیده
گورهای دیگر از روی هم گذاشته شدن سنگها یا مکعب‌های سنگی ساخته می‌شدند
و اجساد در آنها روی بستری از صدف قرار می‌گرفت
باشکوه‌ترین گورها، دارای راه ورودی ایجاد شده در دیوار بودند
که اتاقهای جانبی ایجاد می کرده و در آن مهم ترین اجساد
در فضایی جادارتر و مجلل تر قرار می‌گرفته اند
مثل آرامگاه‌های خانوادگی واقع در کلیساهای محلی.
برخلاف شوالیه‌های قرون وسطی، این بزرگ‌زادگان
به همراه عقاب و سگ، یا حتی گنجینه‌های گران‌قیمت دفن می‌شدند
از همان چیزهایی که وایکینگ‌هایی که هزاران سال بعد
این گورها را باز می‌کردند، به سرعت آن‌ها را به سرقت بردند
در عوض، این سارقان گور هم یادگارهای خود را باقی گذاشتند
این طرح‌های شگفت‌آور روی دیوار
این حروف رونی (حروف باستانی مردم اسکاندیناوی) به دست ماهرترین
حکاک رون در اقیانوس غربی نقش شده‌اند
من ثورنی را در اینجا خوابانده‌ام
Ingegirth is one horny bitch.
و اما افراد طبقه عوام،
جایگاه اجساد آنها در فضای تالاری محقر و معمولی و روی کف زمین بود که پر از
استخوان صدها نفر از پیشینیان‌شان بود
اتاق انتظاری شلوغ برای جهان پس از مرگ.
برای قرنها، زندگی در اسکارا بری به همین شکل ادامه داشته
حدود 2500 سال پیش از میلاد، ظاهرا آب و هوا سردتر و مرطوب‌تر شده
ماهی سیم قرمز و شرایط آب‌و‌هوایی مساعد و ثابتی
که اهالی اورکید برای نسلهای متمادی از آن بهره برده بودند، از بین رفت
مزارع متروک شدند، کشاورزان و ماهیگیران مهاجرت کردند
و ساختمان‌های سنگی و گورستان‌هایشان را
ترک کردند و آن‌ها هم زیر لایه‌های زغال سنگ نارس، انبوه شن‌، و نهایتا چمن، مدفون شدند
البته جزیره‌ی اصلی هم دارای تالارهای دفن اجساد بود
مثل لانگ بارو در وست کنت
در آن مکان نیز حلقه های سنگی بزرگ وجود داشته، که بزرگترین آنها در ایوبری واقع شده
ولی جالب توجه ترین آنها، استون هنج است
تا سال 1000 پیش از میلاد، اوضاع به سرعت در حال تغییر و تحول بود
در سرتاسر پهنه ی بریتانیا،
تکاپوی مداومی برای دستیابی به زمین‌های مناسب در حال رخ دادن بود
جنگل‌ها از میان رفتند و عصر آهن در بریتانیا آنگونه که برخی
به اشتباه تصور می کنند، قلمرویی یکپارچه از جنگل
که از کورنول تا اینورنس امتداد می یافت، نبود
بلکه شامل تکه زمین های کشاورزی و مزارع نزدیک به هم بود
و این جا و آن جا؛ گلهای شقایق روی آن روییده بودند
و شکارگاه‌های مناسبی به وجود آورده بود مخصوصا برای شکار خوک وحشی
و جزیره ای شلوغ و پرجمعیت محسوب می شد
اکنون اینگونه فکر می کنیم که جمعیت افرادی که در این زمین‌ها زندگی می کردند
برابر با جمعیتی است که 2500 سال بعد، یعنی در عصر حکومت الیزابت اول اینجا ساکن بودند
برخی باستان‌شناسان عقیده دارند که میزان مزارع زیر کشت
در عصر آهن و در سال 1914 به یک میزان بوده
پس جای شگفتی نیست که شاهد تفاوتهای شگرف این دوره
با دنیای کوچک اسکارا بری باشیم. برج های عظیم بدون پنجره.
قرن ها پیش از تهاجم رومی ها ساخته شده بودند
وقتی که فشار جمعیتی بسیار شدید بود
و کشاورزان نیاز فزاینده ای به حفظ امنیت خود داشتند،
اول در برابر عوامل طبیعی، و بعدها هم در برابر یکدیگر.
بسیاری از این برج ها هنوز برجا مانده اند ولی هیچ کدام به اندازه ی برج استاکید در آران،
در کرانه ی غربی ایرلند، دلهره آور نیست
ساخت این برج‌ها در حاشیه ی جزایر بریتانیا اتفاقی نبوده است
در سرتاسر جزیره ی اصلی نیز، قلعه های بزرگ بنا شده روی تپه، متعلق به عصر آهن،
و با نمای پلکانی، هنوز قابل مشاهده هستند مانند قلعه ی واقع در دین بری و میدن کستل.
اریکه‌های باعظمت متعلق به رؤسای قبایل؛
با حلقه های سنگر و استحکامات، پرچین‌هایی از تنه درخت،
و همین طور بارو، محافظت می شدند
پشت این دیوارهای دلهره آور، جهانی عقب نشسته و هراسان وجود نداشت
بریتانیای عصر آهن، که سرانجام رومی ها به آن حمله کرده و آن را در هم کوبیدند
با وجود تدابیر امنیتی شدید، جامعه ای پویا و در حال گسترش بود
در کارگاه‌های آن، ابزار و وسایل فلزی بسیار جالب توجهی ساخته می شد
که طبقه اشراف و نخبگان، با آن بدنشان را تزیین می کردند
بازوبند، سنجاق سر و گل سینه و سپرهای تزیین شده ای مثل این یکی
که به سپر بترسی (Battersea) معروف است
یا این اسب های برنزی که به طور شگفت آوری قلم‌زنی شده‌اند
حالت صورت آن به طور جالبی، اندوهگین و پژمرده به تصویر کشیده شده
و شبیه شخصیت کارتونی ایور است انگار این اسب ها در نبرد شکست خورده و غمگین اند
همراه با تولیدات قبیله ای، تجارت هم ایجاد می شد
جنگجویان، کاهنان، و هنرمندان در عصر آهن بریتانیا
اجناس خود را به سرتاسر اروپا با کشتی صادر می کردند
و با امپراطوری در حال گسترش روم، روابط تجاری برقرار می کردند
در عوض، چون در بریتانیا انگور یا زیتون کشت نمی شد،
شراب و زیتون مدیترانه ای را در بطری های بزرگ سفالی وارد می کردند
بریتانیای عصر آهن سرزمینی دورافتاده نبود
قبایل در آن از نظر فرهنگ و زبان زندگی های متفاوت از هم پیش گرفته بودند
و احتمالا پایتخت مرکزی و شهر بزرگ مهمی هم نداشته اند
اما با هم توانستند چیزی به جهان اضافه کنند
و آن هم سروصدای کندوهای زنبور عسل پر رونق، فعال و بی شمار بود.
آنچه زنبورها درست می کردند عسل نبود بلکه طلا بود
رومی ها بالاخره در مورد این سرزمین عجیب اما شیفته کننده ، خبرهایی شنیدند
مثلا در مورد دام های فربه یا کارگاه های آهنگری شلوغ و فعال آن
اخبار و نشانه های بالندگی این سرزمین به گوش رومی ها رسید
همانطور که ابزار فلزی براق بریتانیا به روم وارد می شد، داستانهایی در مورد
قبیله ها و فرقه های آماده به دفاع بریتانیا هم به روم رسیده و موضوع داغ بحث های آن ها شده بود
"به نظر من، بسیار جالب است
"اما آیا واقعا می شود آنها را یک تمدن خواند؟"
فرض کنیم آنها مجسمه ای باستانی
مثل این را دیده بودند، این صورت سنگی عجیب، با لبخند مرموز باستانیش
که چشمانش هم بسته است، جوری که انگار در حالت خلسه ی رمزآلود و فداکارانه‌ای فرو رفته
بینی پهن و صاف و گونه های پهنی دارد
در کل این مجسمه به طور محسورکننده ای یادآور چیزهایی است که رومی ها
به طور قطع در اتروریا (منطقه ای در مرکز ایتالیا) یا در جزایر یونان شبیهش را دیده بودند
امکان داشت با دیدن این مجمسه رومی ها با خود بگویند:"خب، آیااین یک اثر هنری است."؟
احتمالا نه. دیر یا زود آنها متوجه می شدند
که قسمت بالایی سر این مجسمه از وسط به دو نیم شده و خالی شده است
مثل تخم مرغ ابپز صبحانه!! این کار به منظور پیشکش قربانی صورت می گرفته
بعد از فهمیدن این موضوع، رومی ها داستانهایی را به خاطر می آوردند
که در مورد قساوت و بی رحمی کاهنان شنیده بودند
حتی شاید داستانهایی را به خاطر می آوردند
که از زبان خود اقوام وحشی شمالی شنیده بودند
داستانهایی در مورد سرهایی که قسمت بالاییشان بریده شده و با این حال رو به کسانی که
سرشان را از بدن جدا کرده بودند، با ضجه و زاری صحبت می کرده اند
و به آن ها هشدار می دادند که انتقام در راه است
بعد رومی ها با خود می گفته اند: "شاید نه....
"شاید لازم نباشد کاری با این جزیره ی سرهای سخنگو داشته باشیم."
پس چرا رومی ها به اینجا آمدند، به لبه ی دنیا (جایی بسیار دورافتاده)
و مردم سرزمین جمجمه‌های طلسم شده را به مبارزه طلبیدند؟
البته علت آن؛ وسوسه‌ی گنجینه‌ها و غنائم بود
همان مرواریدهایی که تاسیتوس باور داشت در جای جای بریتانیا انباشته شده‌اند
حتی وسوسه‌کننده‌تر از مروارید، چیزی که جنگ سالاران رومی را اغوا می کرد
افتخاری بود که به کسی که مرزهای بربرها را فتح می کرد داده می شد
و بنابراین، در سالنامه‌های تاریخی غرب
جزایر شمالی نه تنها اسمی داشت، بریتانیا، بلکه تاریخی هم برای فتح آن ثبت شد
در سال 55 پیش از میلاد، ژولیوس سزار با کشتی از کانال منتهی به بریتانیا عبور کرد
ژولیوس سزار حتما پبش خود فکر کرده بود
که تنها کاری که لازم است برای فتح بریتانیا انجام دهد این است که سپاه خود را به خاک این سرزمین برساند
و بعد بریتانیایی ها، با دیدن کلاهخود سپاهیان رومی و گرزهای عقاب نشان آنها
به سادگی ترسیده و تسلیم می شوند
برداشت رومیان این بود که تاریخ همواره به نفع آنها بوده و در جبهه ی آنها جنگیده
اما مشکل این بود که جغرافیا با رومیان همگام نبود
نه تنها یک بار، بلکه دو بار نقشه های ژولیوس سزار با شکست رو‌به‌رو شد
آن هم به وسیله ی اسلحه ی مخفی همیشگی بریتانیایی ها یعنی آب و هوا
در اولین مرحله‌ی حمله در سال 55 پیش از میلاد، یک کشتی منتقل کننده ی سواره نظام
که پیش از این هم یک بار گرفتار امواج بلند شده و چهار روز دیر کرده بود،
بالاخره به راه افتاد اما مستقیما به دل طوفان زد
و با سختی توانسته بود به گاول (غرب اروپا) بازگردد
یک قرن بعد، کلادیوس، امپراتور رومی که هم پاچنبری بود و هم لکنت زبان داشت
و در ظاهر، اصلا شباهتی به فاتحان نداشت
عزم خود را برای فتح بریتانیا جزم کرده بود
کلادیوس گمان می کرد که اگر این کار قرار باشد انجام بگیرد،
باید با چنان قوای شدیدی انجام شود که
امکان نداشته باشد شکست شرم آور ژولیوس سزار تکرار شود
سپاه تهاجمی کلادیوس بسیار عظیم بود، و شامل بیش از 40000 گروهان نظامی
سپاه چنان عظیمی که به سختی می شد تصور کرد
بریتانیای عصرآهن توان مقابله در برابر آن را داشته باشد
کلادیوس آنجا که ژولیوس سزار قبلا شکست خورده بود، به پیروزی رسید
با به کارگیری استراتژی هوشمندانه ی چماق و هویج (!!!!)
او می توانست شهرهای بزرگ و فتح نشده را به تصرف خود درآورد
و به قلب اشرافیت بریتانیا ضربه وارد کند
یعنی به محل نگه داری مجسمه ها و یادبودها که جایگاه افتخار و عبادتگاه آنها بود
کلادیوس، برای رؤسای قبیله ای که آنقدر هوشمند بودند که
به جای شرکت جستن در جنگ تن به تن، خواهان به دست اوردن شاخه های زیتون باشند، نقشه ی دیگری در سر داشت
نقشه اش این بود که برای این افراد یا فرزندانشان امکان سفر به روم را فراهم کند
تا طعم زندگی شیرین را تجربه کنند، و کم کم مقاومتشان در هم شکسته شود
و زمانی که در روم بودند، احتمالا متوجه می شدند که
زندگی افراد طبقه اشراف در روم بسیار شیرین و راحت است
و خیلی زود خودشان هم تشنه ی تجربه ی چنان زندگی ای می شدند
اگر در مراتع روم، ویلاهای مجلل ساخته می شد
که در کنار باغهای زیتون و مراتع سرسبز جای گرفته بودند
چرا نباید مشابه همین ویلاهای مجلل
کنار باغهای گلابی و در جنوب بریتانیا ساخته می شد؟
با کمی نظم و منطقی بودن،
و حمایتهای گاه به گاه از سوی قانون گذاران
نتایج دلخواهشان به دست آمد _ این کاخ تماشایی در فیشبورن
سازنده ی آن مردی بود به نام توگیدوبنوس
شاه رگنسس، که بعدها جزوی از ساسکس شد،
او یکی از اولین کسانی بود که قرارداد اتحاد با رومیان را امضا کرد
و به عنوان پادشاه آن چنان ثروتی دریافت کرد
که توانست قصری درخور یک رومی برای خود بنا کند
تنها کفپوشهای موزاییکی حیرت انگیز از این قصر باقی مانده
اما بزرگی این قصر به اندازه ی چهار زمین فوتبال بوده،
و به اندازه کافی برای کسی که افتخار داشته
به اسم تیبریوس کلادیوس کوگیدومنوس نامگذاری شود، بزرگ و باشکوه بوده
او تنها فرمانده ی بریتانیایی نبوده که
فهمیده در کدام جبهه نانش در روغن است
در سرتاسر بریتانیا، حاکمانی بودند که فکر می کردند ارتباط داشتن با رومیان
بسیار سودمندتر از این است که خود به دنبال کسب قدرت و مقام محلی باشند
کسی او را به عنوان چهره ی اصلی
مقاومت ملی بریتانیا در مقابل روم می شناسیم،
یعنی ملکه بودیکا اهل قبیله‌ی انگلیان شرقی در آیسینای،
در واقع متعلق به خانواده ای خوشبخت، و از جمله متحدان رومی ها بود
سیاست های احمقانه،
گستاخانه و بی رحمانه ی فرمانروای محلی رومی آن منطقه بود
که ملکه بودیکا را از یکی از متحدین اصلی روم، به خطرناک ترین دشمن رومیان بدل کرد
در نمایشی از گستاخی و قساوت، فرمانروای محلی
انگلیای شرقی را به عنوان ایالتی از بردگان اعلام کرد
و برای اینکه مالکیت رومیان بر ساکنان را ثابت کنند،
بودیکا را در ملاءعام شلاق زدند
در حالی که پیش رویش، به دو دخترش تجاوز می کردند
در سال 60 پس از میلاد، بودیکا در شورشی خشمگینانه به پا خاست
و به سرعت ارتشی آماده برای انتقام مهیا کرد
با شکست دادن سربازان رومی
و سرکوب شورشی در شمال ولز،
ارتش بودیکا به سمت محلی می تاخت
که جایگاه استعمارگر منفور، کولچستر بود
خوشبختانه، جمعیت کمی در آنجا ساکن بودند
بعد از اینکه آتش سوزی مهیبی شرق انگلستان را سوزانده بود
و سکونتگاه های رومیان یکی یکی سوخته بودند، حالا نوبت سوزاندن شهر بود
استعمارگران هراسان رومی مجبور به عقب نشینی شدند
تنها جایی که مطمئن بودند در آنجا جایشان امن است
و امپراطور و خدایانشان محافظ آنها هستند، معبد بزرگ کلادیوس بود
اگر رومیان وحشت زده فکر می کردند توانسته اند جان سالم به در ببرند
و از خشم و کینه ی بودیکا در امان بمانند، سخت در اشتباه بودند
هزاران رومی با وحشت و ترس
در معبدی که روی این پی ها بنا شده بود، در هم می لولیدند، که بودیکا معبد را به آتش کشید
حتما رومی ها متوجه بوی مشعل ها و دود شده بودند
و فهمیده بوند که آتش به سمتشان می اید، و شهر امپراتوریشان می سوزد
و خودشان و همه ی دارایی هایشان زیر دود و خاکستر مدفون می شوند
Thousands died in this place. Boudicca had her revenge.
اما پیروزیش چندان به درازا نکشید
تارومار کردن ساکنین کولچستر که از نظر اقدامات دفاعی چندان قوی نبودند، زیاد سخت نبود
اما حالا بودیکا باید با ارتش منظم رومیان روبه رو می شد
که با تمام قوا و تجهیزات، در برابر او می ایستادند
مسلم است که، وقتی این دو ارتش در برابر هم قرار گرفتند
سپاه مغرور و نامنظم بودیکا در برابر سپاهیان رومی، یارای مقابله نداشت
قیام بزرگ بودیکا، به قتل عامی خونین و پر هرج و مرج ختم شد
بودیکا ترجیح داد به زندگی خود پایان دهد (خودکشی کند)
تا اینکه شکست خورده به دست رومیان بیفتد
این ماجرا درس عبرت تلخی برای برخی شد
وقتی بربرها (اقوام وحشی) حمله به قلعه های رومی در شمال را آغاز کردند،
رومیان دقیقا می دانستند چه باید انجام دهند
در سال 79 پس از میلاد، نبرد تن به تن عظیمی رخ داد
محل این نبرد، دامنه ی کوهستانی بلند و ناشناخته بود
که تاسیتوس از آن به عنوان مونت گراپیوس یاد کرده
نتیجه این نبرد، قتل عام دیگری بود
ولی قبل از آن،جنگ سالار اهل کالدون، کالگاکوس
اولین بیانیه ی ضد امپریالیستی را در خاک اسکاتلند، ادا کرد
اینجا، در انتهای دنیا در این آخرین تکه‌ی سرزمین آزاد
ما تا به امروز بی‌آن‌که قدرتمان خدشه‌دار شود، زندگی کرده‌ایم
دورافتادگی و گمنامی این سرزمین ما را حفظ کرده است
اما بعد از ما قبلیه‌ی دیگری نمی آید و هیچ چیز جز دریا و صحره باقی نخواهد ماند
و این رومیان قاتل که با فرمانبرداری و خویشتن‌داری نمی توان
از شرارت شان گریخت اینان غارت‌ها و فتل عام‌ها و دزدی های خود را
امپراتوری و حکومت نام نهاده‌اند
ویرانی به بار می آورند و اسمش را صلح می گذارند
البته، کالگاکوس هرگز چنین چیزهایی نگفت
این سخنان، مدتها بعد از آن نبرد توسط تاسیتوس نوشته شده
و کاملا هم رومی است، نه اسکاتلندی
اما این احساسات سوزان انعکاس افکار مردم آن دوره است
مثل خود بریتانیا، ایده ی کالدون آزاد هم
از همان آغاز جزو ابداعات و سیاستهای رومیان بود
در آن دوره،امپراتوری زاده ی اسپانیا، این مسئله را درک کرده بود که
حتی بزرگترین امپراتوری دنیا هم می بایست از محدودیتهای خود آگاه باشد
البته سرنوشت او این بود که در بریتانیا
اسمش به وسیله یک دیوار به خاطر سپرده شود
وقتی به دیوار هادریان فکر می کنیم، یاد رومی ها میفتیم
که مثل سواره‌نظام های امریکا که در اعماق این کشور با سرخپوستان می جنگیدند تا از پرچم خود دفاع کنند
از لای ترکهای دیوار دیده‌بانی می دهند و بی صبرانه منتظرند
تا صدای طبل جنگ و علامت دود را ببینند
محلی که ترس و دشمن پنداری در هر گوشه ی آن حس می شد
ولی اصلا این طور نبود.
این دیوار که ساختش بسیار جاه طلبانه بود، به طول 118 کیلومتر
از ساحل سول‌وی تا ساحل تاین امتداد می یابد
و گرچه احتمالا این دیوار در واکنش به یک شورش از طرف مردمی که رومی ها
با تحقیر آنان را «بریتانیایی های بدبخت» خطاب می کردند، ساخته شده بود
ولی قصد از ساخت این دیوار این نبوده که
مانعی غیرقابل نفوذ در برابر بربرهای مهاجم شمالی باشد
این دیوار، دارای قلعه ها و استحکاماتی کوچک و جان پناه و برجک هایی بود
و هم چنین قلعه هایی مثل این یکی در هاوس استیدز
اما وقتی در قرن دوم پس از میلاد بریتانیا به ثبات نسبی دست یافت
این مکانها به ایستگاه های بالای تپه تبدیل شدند
بیشتر شبیه مراکز اجتماعی و مراکز تجاری
و پادگان های تاریک و پر از سرباز نبودند
این قلعه ها برای جلوگیری از رفت و آمد مردم ساخته نشده بودند
بلکه بیشتر برای کنترل و نظارت بر آنها بودند
قلعه ها به طور خاص، به محلی تبدیل شدند
که به نوعی گمرک محسوب می شد
و بر کسانی که در دو سوی دیوار قصد تجارت داشتند، نظارت داشت
بهتر این است که به این دیوار به عنوان یک حصار و مانع نگاه نکنیم
بلکه بیشتر محوری بوده که حول آن
کنترل امور مربوط به شمال بریتانیا یا جدیت و سخت‌گیری و موفقیت بیشتری صورت می گرفته
اگر امروزه تصور ما از دیوار هادریان چیزی منفی و بد نیست،
به این خاطر است که دیدگاه ما نسبت به طریقه ی زندگی در آن دوران
بعد از کشف یافته هایی حیرت آور، تغییر کرده است
این یافته های اخیر باستان شناسی، به لوحه های ویندولاندا معروف هستند
آنها بازمانده های مکاتبات و نوشته های شتاب زده ی رومیان هستند
که در واقع چرک‌نویس و نامه های دورانداخته شده هستند
که نویسنده های آن ها بیش از 2000 سال پیش آن ها را دور انداخته اند
برای مدت 25 سال، باستان شناسان مشغول حفاری برای یافتن این نامه ها بودند
1300تا از این نامه ها در عمق هفت متری زمین مدفون بودند
بعد از اینکه آنها را از زیر خاک بیرون آوردند، با دقت و علاقه این لوحه ها را از خاک و
تکه‌ های گلی جدا کردند و آنها را تفکیک کرده و با دقت و زحمت رمزگشایی کردند.
کاوشگران به سرعت متوجه شدند که این لوحه‌ها چقدر ظریف و شکننده، و در همان‌حال چقدر شگفت‌آور و سرسخت هستند
صدای پیشگامان رومی در کشور سرد و بادخیز شمالی
بلند و رسا و استوار، از این لوحه‌ها شنیده می شد
از ماسکولوس به تریبون سریانوس با درود
لطفا اوامر خود را به ما ابلاغ نموده تا بدانیم فردا چه باید انجام دهیم
آیا باید بازگردیم حال که تنها نیمی از ما باقی است؟
گروهان من آبجو ندارند لطفا سفارش کنید مقداری برایمان بفرستند
دو جفت پاپوش و جوراب برایتان می فرستم و چندین کفش
و دو جفت زیرشلواری (!!!!)
درود بر تو الپوس تتریکوس و درود بر ملازمان و همراهانت
آرزومندم به سلامت پیشروی کنید
او مرا کتک زد و تهدیدم کرد که اجناسم را به آب خواهد انداخت
خواهان رحم و شفقت شما هستم که نگذارید
تاجر بی‌گناه و غریبی چون من چون مجرمان پست، با چوب کتک بخورد
دعوت گرم و صمیمانه ی مرا بپذیر و مهمان جشن تولدم باش که در روز سوم
قبل از ماه سپتامبر برگزار می شود خواهش می کنم تشریف بیاورید
چرا که با حضور شما جشن من بسیار بسیار لذت بخش تر خواهد شد
جهانی که قبلا پر از پادگان و سربازخانه بود، حالا به جامعه ای در نوع خود جالب و کامل تبدیل شده بود
از میانه های قرن دوم،
فرهنگ رومی-بریتانیایی شکل گرفت
و این فرهنگ، چیزی نبود که از سوی استعمارگران به مردم بومی و خشمگین تحمیل شده باشد
بلکه تلفیقی عمیق و حقیقی از دو فرهنگ متفاوت بود
و این موضوع، هیچ جا بیشتر از بَث نمایان نیست
بث، جایگاه اصلی فرهنگ رومی-بریتانیایی است
بث زمانی محل وزارت دفاع، فرقه های اسرارآمیز
درمان و پزشکی، تجمل، و دستاوردهای شگفت مهندسی آب (هیدرولیک) بوده
و چشمه‌های آب گرم و شفابخش زیادی هم داشته
آبگرم، ساختمان فانتزی و مجللی بوده که پیرامون یک چشمه آب گرم ساخته می شده
این چشمه ها روزانه حدود یک سوم میلیون گالن
آب گرم به درون استخرها فوران می‌کرده‌اند
وقتی کسی در یکی از این استخرها شناور می شد، هم جسم و هم روح خود را شستشو می داد
هم پاک و تمیز می شد، هم به آرامش می رسید
علاوه بر حمام و شستشو، نظربازی و غیبت و معامله هم
در این استخرهای باشکوه اما ساده، جریان داشت
قلب معنوی این مکان، چشمه ای مقدس بود
و غاری سرخس‌دار که آب در آن جمع می شد
و جایی که زاهدان عبادت کننده ی الهه‌ی ساکن چشمه، یعنی سولیس مینروا
می توانستند از یک پنجره به محرابی که به افتخار نام این الهه بنا شده بود، نگاه کنند
و هرازچندگاهیی نذورات و هدایای خود را به سمت او پرتاب کنند
بث تنها مکانی نبود که فرهنگ رومی-بریتانیایی
در شرایط آرام و باثبات یک ایالت، جریان داشت
در منطقه‌ی داوِر، رومی ها این هتل 96 اتاق‌خوابه را بنا کردند
که حالا از سطح مبدا خیابان، 6 متر پایینتر است اما زمانی حرف اول و آخر را در زمینه‌ی تجمل و شکوه میزده
و هر فرد مهمی که از گاول به بریتانیا می‌آمده این هتل را مجلل ترین محل برای اقامت خود می یافته
به هر روی، تا قرن چهارم روم در مشکلات فراوانی غرق شده بود
هم توسط اقوام وحشی (بربرها) مورد تهاجم قرار گرفته و هم دچار آشفتگی‌های سیاسی شده و تضعیف شده بود
بریتانیا نمی‌توانست برای همیشه از سرنوشت
سایر بخشهای امپراتوری، جدا بماند
زمانی رسید که اهمیت داوِر برای بریتانیا تغییر کرد
و از یک بندر و محل ورود، به دژ نظامی-دفاعی بدل شد
شاید، تابلوی «خوش آمدید» سر در بندر را به تابلوی «وارد نشوید» تغییر دادند
و وسط لابی هتل بزرگ و باشکوه، دیوارهای عظیم ساختند
این یکی از همان دیوارهایی است که رومی ها در داور می ساختند
این پورتچستر است، یک قلعه ی ساحلی رومی
این ساختمان عظیم‌الجثه برایمان روشن می کند
که رومی ها تا چه میزان از جانب حملات بربرها احساس خطر می کرده اند
داخل این قلعه، قصر نورمانی ای وجود دارد که 1000 سال بعد ساخته شده
و حالا در برابر این قلعه بسیار کوچک به نظر می رسد
این یکی از چند قلعه دفاعی است که در امتداد کرانه های جنوبی و شرقی ساخته شد
حتی قلعه های مقاوم پورتچستر
یا دیوارهای هادریان در شمال، با آن حجم از مقاومت نمی توانستند بدون وجود گروهان سربازان کافی، کارساز باشند
همزمان با اینکه روز به روز سپاهیان رومی بیشتری برای جنگ در اروپا فراخوانده می شدند
و قبایل پیکت و ساکسون، که ضعف قوای رومی را حس کرده بودند
شورش های خورد را از شمال و شرق آغاز کرده بودند
بریتانیا دستخوش هراس از شکست‌پذیری و آسیب پذیری خود شده بود
وقتی که در سال 140، آلاریک از قبیله گاث، رم را غارت کرد
و دو سرلشکر رومی باقیمانده هم برای سرپانگاه‌داشتن امپراتوری در حال فروپاشی، بریتانیا را ترک کردند
آن حس هراس کامل‌تر شده و به ترس و پریشانی کامل از حمله بدل شد
این یکی از مهمترین نقاط عطف تاریخ بریتانیا بود
لحظه ای که سرلشگرهای رومی (لژیونها) بریتانیا را ترک کردند.
شرایط آن موقع شبیه وضعیت هنگ کنک در سال 1997 نبود نه پرچمی افراشته شد نه شیپوری نواخته شد [هنگ کنگ سال 1997 از استعمار بریتانیا خارج شد]
و فرمانروایان هم به پاس بازگشت خود، هفت بار دور شهر دور نزدند
بدون شک، خیلی از مردمان رومی-بریتانیایی امیدوار بودند که عقاب های رومی دوباره به بریتانیا برگردند
افرادی مثل ماموران جمع‌آوری مالیات، قانون‌نویسان یا اعضای شورای شهر
شاعران،سفالگران، موسیقیدان ها و کشیش های مسیحی نوکیش
همه با خود می گفتند: «خب تا ابد که طول نمی کشد»
«نمی شود همیشه چشممان به روم مادر باشد،» «بربرها نیمی از روم را تصرف کرده اند»
«خودمان از پسش برمی‌آییم
«قلعه های دفاعی ساحل ساکسون را که داریم
«میتوانیم بربرها را به کار بگیریم تا از ما در برابر گروه دیگری از بربرها حفاظت کنند. از پسش برمی‌آییم.»
«خودمان می توانیم کنترل اوضاع را به دست بگیریم»
برای کسانی که اطمینان کمتری داشتند، فقط یک کار بود که انجام دهند:
اینکه گنجینه‌هایشان را زیر خاک مخفی کنند و به سمت تپه ها فرار کنند...
مثل سایر فراری ها، فکرشان این بود که
وقتی اوضاع سروسامان گرفت و آرام شد برگردند و ثروتشان را از زیر خاک بیرون بیاورند
اما این اندوخته ی خاص که شامل 15000 سکه، سنگهای قیمتی،
نشانهای طلایی، و این ببر نقره ای خیره‌کننده می باشد، هرگز به دست صاحب فراریش نرسید
در عوض در سال 1992 در منطقه ی هوکسن در سافولک، کشف شد
و در حال حاضر در موزه ی بریتانیا نگهداری میشود
نیروی خاصی لازم بود تا بتواند از پیشروی بربرها (اقوام وحشی) جلوگیری کند
در شمال و غرب، بربرها در حال به دست گرفتن قدرت و حکومتی بودند
left by the exit of the legions.
نخست، جنگجویان اهل شمال آلمان و دانمارک (یعنی ساکسونها)
که سوار بر کشتی‌های بادبانیشان از راه رسیدند، به جای خطر و تهدید، فرصت محسوب شدند
آن هم وقتی یکی از حاکمان مستبد محلی به اسم ورتیگرن با خوش خیالی تصور کرد که
می تواند بربرهایی که وارد کشور شده بودند را به عنوان نیروی نظامی خودش به کار بگیرد
ولی نسبت به پرداخت حقوق آنها بر طبق قرارداد بی توجهی کرد
و یکی از بزرگترین اشتباهات در تاریخ بریتانیا را رقم زد
ساکسونها که از حق خود بازمانده و بسیار خشمگین بودند
تصمیم گرفتند که به مردمی که برای حفاظت از آنان استخدام شده بودند، پشت کنند
بعد از به راه انداختن آتش‌سوزی و غارتگری، در عوض حق و حقوقشان، زمین‌ها و املاک را تصاحب کردند
و در کنار مردمی که حقیقتا از این وضعیت ناخشنود بودند، به زندگی پرداختند
این مردم احساس ناخشنودی داشتند، اما فکر نمی کنم وحشت زده بودند
اگرچه قدیمی‌ترین تاریخ‌نگاری‌ها در مورد استقرار ساکسونها در بریتانیا
از خطای فاحش ورتیگرن به عنوان نشانه ای از سرانجامی شوم یاد می کنند
ولی واقعا هیچ کس پایان دهنده ی دوران رومی بریتانیا نبود
و کسی آغاز دوران سیاه را اعلام نکرد
روند طولانی ای که در طی آن بریتانیای رومی دستخوش تحول شده
و به قلمرو آنگلوساکسونها بدل شد، بسیار تدریجی بود، نه ناگهانی
و طی یک سازگاری صورت گرفت، نه نابودی و اضمحلال.
برای زمانی طولانی، ساکسونها از نظر تعداد و جمعیت در اقلیت بودند
و تعدادشان حتی به هزاران نفر هم نمی رسید و در حدود صدها نفر بود
و در کنار جمعیت رو به زوال رومی-بریتانیایی زندگی می‌کردند
با وجود تفاوت‌های بسیار بین این دو فرهنگ، مردم آن در همسایگی هم می زیستند
اکثریت قریب به اتفاق، تلاش کرده و موفق شدند که زندگی خود را به سبک و سیاق رومی پیش ببرند
اینجا در ورکستر، شروپشایر، شهر رومی وراکونیوم،
شواهد شگفت آوری مبنی بر به وجود آمدن دنیای جدیدی به دست آمده که راه چاره و ابتکاری بوده
برای ترکیب دو محیط و فرهنگ متفاوت: یکی خرابه های تمدن رومی و دیگری جهان نوپای تمدن انگلوساکسون
وقتی دوران رونق و کارآمدی آبگرم خانه‌ها به پایان رسید،
شهروندان از کاشی‌های آنها برای سنگفرش کردن راه ها استفاه کردند
وقتی که سقف ساختمان باشکوه باسیلیکا که مثل ساختمان مجلس رومی ها بود)، در معرض تخریب و ریزش قرار گرفت
شهروندان به دست خود ، ساختمان را تخریب کردند
و در لابه‌لای بقایای آن، ساختمانی چوبی بنا کردند
که به اندازه ی کافی جا دار و مجلل بود و این احساس را به آنها می داد
که هنوز به سبک و سیاق رومی ها زندگی می کنند
گرچه از آن دوران، چیزی باقی نمانده بود
رفته رفته، روند سازگاری با شرایط جدید شکل تساهلی تری به خود گرفت
اساس معیارهای زندگی طبق فرهنگ رومی، روز به روز بیشتر نخ نما و بیهوده جلوه می کرد
تا اینکه بالاخره کاملا از هم پاشیده شد
جزیره ی بریتانیا حالا تبدیل به سه قلمروی کاملا متفاوت از یکدیگر شده بود
بازمانده های بریتانیای رومی در غرب آخرین نفسهای خود را می کشید
شمال، جایگاه دیوارها و قلعه های متروک بود
و قبایل اسکاتلندی هم در بیشتر قسمتها زندگی می کردند و کافرکیش بودند
انگلستان، که قلمروی آنگلوساکسون ها و ژوت ها بود،
در شرق بنا نهاده شد، و از کنت
تا قلمروی برنیشیا در نورث‌امبریا امتداد داشت
فرماندهان ساکسون ها غالبا مقرهای خود را
روی خرابه‌ها و بازمانده‌های شهرهای رومی-بریتانیایی قدیمی بنا می کردند
که البته یکی از آنها لندن بود
مثل خیلی مهاجمان دیگر، آنها نیز آرزومند چیزی بودند که تخریبش کرده بودند
جنگ افزارهای زرق و برقی و خودنمایانه ای که با خود حمل می کردند
شباهت غیرقابل انکاری به جنگ افزارهای رومیان داشت
و رهبران آنها آرزو داشتند که به جایگاهی بالاتر از فرماندهان خود برسند
آنها می خواستند با عنوان «دوکس» شناخته شوند، که لقبی برای دوکهای رومی بود
ولی از یک جنبه ی کلیدی، جوامع قبیله ای آلمانی تبار
بسیار متفاوت از رومی ها بود
فرهنگ و رسم ساکسونها بر پایه ی دشمنی‌های دیرین و قبلیه ای و داوری ایزدی بود (داوری ایزدی:این آزمون برای نشان دادن گناه‌کاری یا بی‌گناهی کسی انجام می‌شد)
سیستم اجتماعی ای که بر پایه ی اثبات وفاداری و غارتگری استوار بود
البته ساکسونها هم مثل پیشینیان خود یعنی رومیان، از تغییر مصون نبودند
با نگاهی به یادگارها و بقایایی که از گورستان سوتون هو کشف شده اند
سوالی جدی به ذهن می رسد
که آیا ارباب ساکسونی ای که اینجا دفن شده طبق آیین مسیحی به خاک سپرده شده و
در بهشت مسیحیان به آرامش رسیده یا در والهالا، تالار مردگان کافرکیشان اسکاندیناوی؟
تاریخ تغییر دین در طی قرون ششم و هشتم
نقطه عطف مهم دیگری در تاریخ جزایر بریتانیا محسوب می شود
ولی با وجود اینکه سرلشکرهای رومی مدتها پیش از این سرزمین رفته بودند،
سایه ی روم بار دیگر بر این جزایر سایه افکند
گرچه این بار، حمله و تهاجم به روح مردم صورت گرفت
و جنگجویان به جای شمشیر، با خود کتاب آسمانی مسیحیان را حمل می کردند
روند مسیحی شدن از منطقه ای آغاز شد که تا پیش از این هرگز
پای قوانین و آیین رومی به آن باز نشده بود
سرزمینی که رومیان آن را هیبرنیا می خواندند __ ایرلند.
باید به خاطر داشته باشیم که پرآوازه‌ترین
و یکی از اولین مبلغ‌های مذهبی دین مسیحیت که به ایرلند پا نهاد، سنت پاتریک بود
که اشراف زاده ای رومی-بریتانیایی بود
و خود را پاتریکیوس به معنی نجیب زاده می خواند
پس به طور کلی، نمی توان سنت پاتریک را ایرلندی اصل محسوب کرد او در دوران نوجوانی
توسط راهزنهای ایرلندی به اسارت گرفته شده و به عنوان برده فروخته شده بود
تقریبا در اوایل قرن پنجم میلادی.
بعد از اینکه توانست فرار کند، و احتمالا به بریتانی بگریزد
سرنوشتش مقرر شد و رویاهای پیامبرگونه‌ای به او الهام شد
که باعث شد به ایرلند بازگردد و به عنوان پیام‌آور انجیل فعالیت کند
پاتریک این موضوع را درک می کرد که ایده های رهبانی در خصوص عزلت گزینی
کاملا با نیازهای خاندانهای اشرافی محلی تطابق و همخوانی داشت
بنابراین صومعه‌هایی مانند آران، در ساحل پر از مرغ دریایی ایرلند
با آن اتاقکهای کندو شکل و دیوارهای سنگی مدور
شبیه یک اردوگاه به نظر می رسید، قرارگاهی برای رسیدن به خدا
اما اژدهاکش های ساکن جزیره ی اصلی چطور؟
چه کسی دین آن ها را به مسیحیت تغییر داد؟
یک مرد ، پاسخ این پرسش را به ما می دهد
در خاطر بچه‌مدرسه‌ای های هم نسل من که در سالهای دهه ی 1950 بزرگ می شدند
او همیشه با اسم ونربل بید باقی می ماند
بید (سنت بید، راهب نورتامبریایی، پدر تاریخ انگلستان) فقط موسس و پدر تاریخ انگلیس نیست
مسلما، او اولین داستان‌سرای تمام و کمال ادبیات انگلیسی است
او اهل سفر کردن نبود
و تقریبا همه ی زندگیش را در اینجا یعنی جاررو سپری کرد
ولی تنها در چند خط نوشته ی درخشان، می توانست دنیاهای متفاوتی را پیش چشم خواننده به تصویر بکشد
نه تنها دنیای قدیسان و زاهدان
بلکه، دنیای تالارهای چوبی شاهان ساکسون
با آن اجاق های دیواری و گوشت های بریان
یا رنج های موقع مرگ اسب جنگی ای قوی
این فن بیان استادانه و قدرت داستان سرایی بید بود
که او را نه تنها به تاریخ‌نگاری معتبر
بلکه به قهرمان برجسته ی کلیساهای نخستین تبدیل کرده
بید، بدون هیچگونه احساسات خیالبافانه
قادر به دیدن و درک چیزهایی بود که می توانست بر بی اعتمادی عمیق شاهان کافرکیشی که
از آنها خواسته شده بود خدایان سنتی خود را فراموش کنند، چیره شود
بر طبق یکی از تاثیرگذارترین سخنرانیهای بید در تمام طول دوران زندگیش،
لحظه ی حساسی که قرار است یک مرد اشرافزاده متقاعد شود که دین خود را تغییر دهد
چیزی بیش از شرط بندی یک قمارباز نیست
سرورم، به نظر من زندگی حال حاضر مردم در این جهان
مثل گنجشکی است در زمستان که به خانه‌ای می رود
و با چابکی در آن پرواز می کند از یک پنجره وارد شده
و بعد از دیگری عبور کرده و خارج می شود و در همان زمان، اهل خانه نشسته اند و شام می خورند
با وجود فرماندهان در یک تالار که گرد آتش بزرگی خود را گرم می کنند
در حالی که بیرون طوفان های سهمگین در جریانند و زمستان و باران و برف غوغا می کند
در آن زمان کوتاهی که گنجشک وارد خانه می شود
دیگر بوران زمستان را حس نمی کند، اما خیلی زود دوباره از آنجا عبور کرده
و از زمستان به زمستان بازمی گردد و از نگاه می گریزد
بنابراین زندگی مردم در اینجا هم فقط برای فصلی کوتاه پدیدار می شود
اما آنچه که قبل از آن بوده یا چیزی که بعد از آن خواهد بود، بدون شک بر ما پوشیده است و دانشی از آن نداریم
اگر این آموزه های جدید قطعیتی با خود برای ما به همراه آورده اند
من فکر می کنم ارزش این را دارند که از آنها پیروی کنیم.
معمولا بید این سخنان را از زبان افراد طبقه ی اشراف و نجیب زادگان بیان می کرد
کلیسای انگلستان در زمان آنگلوساکسونها
به راستی جزو شاخه های اشرافیت محسوب می شد
سنت ویلفرد، اسقف اشراف زاده ی یورک
به طور عمدی از قسمتی از دیوار هادریان استفاده کرد تا در هگسام
قلعه ای بسازد که شایسته ی قدرت رومیان باشد
برای بید و سنت ویلفرد این موضوع بسیار حیاتی بود که
روم، و نه کلیسای ایرلندی سلتیک، بر بریتانیا پیروز شود
آنچه که آنان با اشتیاق آرزو می کردند این بود که روابط کشور نوکیش بریتانیا
با مادرش، یعنی روم، دوباره احیا شود
یک بازگشت به وطن حقیقی
سردمداران کلیسای رومی ساکسون
امنیت را تضمین نمی کردند
بید قبل از فوتش در سال 735 میلادِی، پیش بینی های شومی کرده بود
طبیعتا، نیم قرن بعد، در سال 793
در گزارشات وقایع نگاری آنگلوساکسونها اینطور می خوانیم....
نشانه های شومی بر نورث‌امبریا سایه افکنده‌اند
گردبادهای مهیب و تندرها و رعد و برق ها
و اژدها های آتشین دیده شدند که در آسمان جولان می دادند
قحطی بزرگی در پی آن آمد
کمی بعد، در 8 ماه ژوئن، تاخت و تاز مردمان بت پرست و کفار
کلیسا و خانه ی خدا در لیندیسفارن را به طرز شوربختانه ای تخریب کرد
البته منظور از مردان بت پرست و کافر وایکینگ ها بود
اگر مدتی طولانی و با دقت به فرهنگی توجه کنیم
نکات خوبی درباره ی آن در خواهیم یافت
تاریخ نگارانی که درمورد وایکینگها مطالعه می کنند، با وجود اینکه به خوبی از پیش فرضهای درباره وایکینگها
که همواره با تجاوز و غارتگری همراه است، آگاه هستند
به تازگی از ما میخواهند که علاوه بر چیزهایی مثل کشتیرانی، زمین داری،
آتش سوزی و غارت، از جنبه های دیگر فرهنگ وایکینگها هم سخن بگوییم
این تاریخدانان می گویند:«به صنعت فلزسازی وایکینگهاهم توجه کنید، یا به کشتی‌هایشان، یا اشعار بلند حماسی‌شان.»
حالا میدانیم که وایکینگها
علاوه بر خلق‌وخوی تند و زننده، چیزهای دیگری هم با خود آوردند
آنها با خود کهربا، پوست و خز، و عاج شیر دریایی آوردند
به هر حال، منظره‌ی وارد شدن وایکینگها
که به منظور تجارت، در مسافتهای طولانی و به سرعت، به مسافرت می پرداختند
و در حالی که اشعار حماسیشان را به آوازمی خواندند، کشتیهای خود را به سمت بازارهای تازه می راندند
تاثیر چندانی بر نظرات کشیش هایی نداشت
که اینجا در کلیسای جامع برادول آن سی زندگی می کردند
این کلیسا، با فاصله ی کمی از محلی که
من در آن بزرگ شدم، در ساحل اسکس واقع شده.
برای بیش از 200 سال، کلیسایی در برادول آن سی وجود داشته
در ابتدا، این کلیسا روی بقایای یک قلعه ی رومی قدیمی بنا شده بود
کشیش ها، پشت این سنگهایی که توان
محافظتی خود را پیش از این اثبات کرده بودند، با اضطراب و هیجان منتظر از راه رسیدن
غارتگران وایکینگ بودند که طبق دانسته های کشیش ها،
می توانستند در هر لحظه حمله ای شدید و کوبنده وارد آورند
علاوه بر زمین، وایکینگ ها تمایل وافری به تصرف نوع دیگری از دارایی هم داشتند _
مردم __ که وایکینگها آنها را به عنوان برده به فروش می‎رساندند
تنها در طول یک غارت، هزار نفر برده از آرماگ ربوده شدند
گوری به تاریخ سال 879 میلادی، محل دفن وایکینگ جنگجویی بود که با شمشیرش به خاک سپرده شده بود
به همراه او طبق سنت و آیین وایکینگها، دو دختر برده هم کشته شده و دفن شده بودند
و استخوان صدها مرد و زن و بچه هم کنار او کشف شد، که به عنوان همراهان او کشته شده و کنارش دفن شده بودند
تا در سفر به والهالا (سرزمین مردگان در آیین اسکاندیناوی) او را همراهی کنند
در طرف مثبت قضیه هم باید به موضوعی اشاره کرد
که وایکینگها توانستند به انجامش برسانند، هر چند که به ثمر رسیدنش غیرعمدی بود
آنها انگلستان را به وجود آوردند.
با در هم کوبیدن قدرت بسیاری از پادشاهان ساکسون،
وایکینگها باعث شدند قبیله های جنگجو به موفقیتی دست یابند
که به تنهایی و به خودی خود، هرگز قادر به کسب آن نبودند
این موفقیت، دستیابی به نوعی اتحاد ظاهری علیه دشمنی مشترک بود
برای عقب راندن شورش‌های وایکینگها
و برای تعمیر خرابی های وحشتناکی که به بار آورده بودند
به چیزی بیش از یه فرمانده ی جنگجوی کاردان نیاز بود
انجام این امور، از عهده ی کسی برمی آمد که دارای بینشی عمیق باشد
بینشی نه فقط از پیروزی، بلکه از حکمرانی و دولت داری
کسی که بتواند نیروهای از هم گسیخته ی آنگلوساکسون را مهار کند و به آن اراده و
نظم ارتش رومی را ببخشد
در حقیقت به یک شارلمانی محلی نیاز بود
کسی که از هوشمندی و تخیل یک فرمانروای حقیقی رومی برخوردار باشد
البته او کسی نبود جز آلفرد.
تصویر محبوبی که از آلفرد در ذهن ماست، تصویر قهرمانی همیشه مشغول کار و فعالیت است
از شیب های تند بالا می رود، غرق در افکار خودش است،
و وقتی به خاطر سوزاندن کیکها سرزنش می شود، خم به ابرو نمی آورد (اشاره به داستانی در مورد آلفرد)
اما داستانی که همه ی آنچه که لازم است درباره ی آلفرد بدانید را به شما می گوید،
در مردابهای سامرست رخ نداده
بلکه روی تپه ی پالاتین روم اتفاق افتاده
و بسیار شوکه کننده و روشنگرانه است و اتفاقا کاملا هم حقیقت دارد.
وقتی آلفرد هنوز یک پسربچه بود، پدرش یعنی شاه اتل وولف
او را به سفری ویژه به روم فرستاد تا از نزدیک پاپ لئوی چهارم را ببیند
احتمالا برای اینکه از پاپ درخواست کند تا در کشمکش در برابر وایکینگها، به آنها کمک کند
در یک مراسم، پاپ به تن آلفرد کوچک
لباس بنفش رنگ و باشکوه اعضای شورای روم را پوشاند
و کمربند شمشیری هم به دور کمر او بست
و آلفرد را شبیه یک جنگجوی مسیحی رومی واقعی کرد
در سفر دوم، آلفرد یک سال تمام در شهر جاویدان ماند
و در کنار پدرش، به قدم زدن در کنار خرابه های امپراتوری و مکانهای مقدس می پرداخت
مطمئنا همین تجربه بود که شخصیت او را شکل داد
و او را تبدیل به شاهزاده ای فیلسوف کرد، که بیشتر از آنچه به نگارش درآمد
آثار دانش و خرد رومی را برای استفاده ی انگلوساکسون ها ترجمه کرد
به واسطه ی آلفرد، انگلستان چیزی را به دست آورد که از وقتی که سرلشگرها رومی (لژیونها)
رفته بودند، دیگر آن را نداشت
بینشی خردمندانه و اصیل از قلمرویی که با قانون و علم و تحصیل اداره می شود،
قلمرویی که از وقتی آلفرد ترجمه ی یکی از آثار بید به انگلوساکسون را انجام داد،
از گذشته ی خود و سرنوشت ویژه اش
به عنوان سنگر غربی دنیای مسیحیت رومی، آگاهی یافت
نخست، الفرد باید نبردها را برنده می شد
او تاج شاهی وسکس را زمانی بر سر نهاد که
علی‌رغم پیروزی اخیرش، فروپاشی پادشاهیش، و به همراه آن فروپاشی تمام اجزای انگلستان آنگلوساکسون را
دور از انتظار نمی دانست
همین جا در میان نیزارهای جزیره ی آتنلی
بود که افسانه ی قهرمانانه ی فرار آلفرد،
که بالاخره هم توانست بر دشمنانش پیروز شود متولد شد
تا بهار سال 878 میلادی، آلفرد توانسته بود
اتحادی مقاومتی و یکپارچه تشکیل دهد
در کنار سنگ شاه اگبرت بین مرز ویلتشایر و سامرست
نزدیک این مجسمه ی قرن نوزدهمی که به پاس جشن گرفتن همین اتفاق بنا شده،
او رهبری ارتشی را برعهده گرفت که دو روز بعد،
در برابر وایکینگهای گاترام جنگیده و آن ها را شکست دادند
پیروزی آلفرد، اقدامی بود که
وایکینگها را مجبور کرد برای کمتر از نیم قرن ، دست از حملات خود بردارند
اما وقتی در سال 886 آلفرد وارد لندن شد،
که بر روی بقایای شهر رومی قدیمی ساخته شده بود،
اتفاقی با اهمیتی بسیار زیاد رخ داد
او به عنوان فرمانروای مستقل اعلام شد
فرمانروای تمام مردم انگلیسی ای که تحت فرمان قبیله ی دِین ها نبودند
بنابراین به نظر می رسد که در طی دوران زندگی آلفرد
ایده ی تشکیل پادشاهی یکپارچه ی انگلیس
ممکن شده و یا حتی به خواسته ی مردم و جامعه تبدیل شده
این جواهر فوق العاده زیبا است و تصویری از آلفرد را نشان می دهد و در نزدیکی آتنلی کشف شده
روی لبه ی آن نوشته شده : « Aelfred mec heht gewyrcan »
«وجود آلفرد، باعث ساخته شدن من گردید» همین جمله را می توان اشاره ای دانست به
برپایی دوباره ی رژیم سلطنتی انگلیس توسط آلفرد.
چشمان بسیار بزرگ و گیرای این تصویر که به نقطه مرکزی کل تصویر تبدیل شده
طبق گفته ها، نشانه ی دانایی و خرد و بینش هستند
که ویژگی هایی در خور فرمانروایی می باشند که جاه طلبی فراوانی داشت
و به راستی استعداد ویژه ی آلفرد همین بود که می توانست همه چیز را به روشنی ببیند و درک کند
مثلا جایگاه انگلستان مسائل مربوط به آن در زمینه ی
دین این سرزمین به دوران باستان و میراثش برای آیندگان.
با ایجاد تحولات بنیادی در کشور، آلفرد این امکان را فراهم کرد تا
در قرن 10 میلادی، یک رنسانس (دوره نوزایی) در جامعه ی انگلوساکسونی رخ دهد
که منجر به آفرینش آثار هنری و معماری مسیحی خیره‌کننده‌ای شد.
اما هنوز هم سایه ی بلند روم بر همه ی این موفقیتها و دستاوردها سنگینی می کرد
نوه ی آلفرد قرار بود به عنوان اولین پادشاه انگلستان تاج گذاری شود
و مراسم تاجگذاری به شیوه ی رومی ها و با شکوه و جلال خاص آنها انجام می گرفت
و این اتفاق به یاد ماندنی کجا برگزار می شد؟ چه جای دیگری به جز بَث؟
البته نباید زود قضاوت کنیم.
نطفه ی انگلستان جدید بسته شده بود، اما هنوز متولد نشده بود
در شمال، پیکتلند هنوز راه زیادی پیش روی خود داشت
تا بتواند به قلمروی پادشاهی اسکاتلند تبدیل شود
برای یکی دو نسل اینطور به نظر می رسید که
پیوند فرهنگ انگلوساکسون با میراث سرسخت و پابرجای رومی-بریتانیایی
منجر به شکوفایی خارق‌العاده ای شده
جوانه ها هنوز سبز و تازه بودند و شکوفه ها لطیف و شکننده
ولی قبل از اینکه شکوفه ی این حکومت پادشاهی فرصت به بلوغ رسیدن پیدا کند،
شاخه اش با ضربه ی خوردکننده ی تیشه ی یک مهاجم، قطع شد.